Historia religii
Historia religii – nauka o dziejach religii, część zespołu nauk zwanego religioznawstwem. Historię religii cechuje metodologia historyczna w badaniu genezy i rozwoju fenomenu religii.
Historia religii powstała wraz z pełniejszym zastosowaniem źródeł historycznych w analizach religioznawczych. Za pierwszego historyka religii uchodzi Edward Burnett Tylor, którego badania dotyczące genezy religii oraz jej rozwoju zapoczątkowały jedną z największych szkół religioznawczych – mianowicie szkołę ewolucjonistyczną. Założył on tezę o szablonowej, naturalnej ewolucji wierzeń religijnych, wraz z rozwojem społeczno-cywilizacyjnym człowieka. Za najdawniejsze, najbardziej pierwotne przyjął formy animistyczne, totemistyczne, magiczne, które według niego historycznie ewoluowały przez stadia prototeistyczne, panenteistyczne, politeistyczne, aż do monoteizmu. Mimo iż teza o determinizmie tak rozumianego kierunku rozwoju została przyćmiona dalszymi obserwacjami, pozwoliła ona na wprowadzenie całej metodologii historycznej do nauk o religii – w tym bardzo cennego krytycznego podejścia do źródeł.
Wielki rozwój historii religii po II wojnie światowej wiąże się m.in. z osobą Mircei Eliadego, który wprowadził założenia fenomenologii do stosowanej metodologii historycznej. Powstała w ten sposób nowoczesna metodologia religioznawcza, która zajmuje się już nie opisem różnych religii świata, lecz badaniem sedna relacji człowieka z sacrum poprzez różne uwarunkowania historyczno-kulturowe.
- Eliade M., Traktat o historii religii, Warszawa 1966;
- Eliade M., Historia wierzeń i idei religijnych t. 1–3, Warszawa 1988–95;
- Religioznawstwo
- Inne działy religioznawstwa: etnologia religii, fenomenologia religii, geografia religii, psychologia religii, socjologia religii, teoria religii
- Formy wierzeń religijnych: Animizm, Deizm, Henoteizm, Mandeizm, Monoteizm, Panenteizm, Panteizm, Prototeizm.
- A także: Przegląd zagadnień z zakresu religii, Klasyfikacja religii, Artykuły z kategorii religioznawczej
